img-responsive

Advieswijzer Modelovereenkomst: Zekerheid over loonheffingen!

Gepubliceerd op 24 maart 2016

Klik hier om de Advieswijzer Modelovereenkomst te downloaden.

Heeft u personen (bijvoorbeeld zzp'ers) werken binnen uw onderneming die niet formeel bij u in dienstbetrekking zijn? Wees dan bewust van het risico op de aanwezigheid van een dienstbetrekking en de gevolgen daarvan voor verplicht in te houden loonheffingen en af te dragen premies werknemersverzekeringen. Tot 1 mei 2016 is dit risico nog gedekt door middel van een VAR-wuo of VAR-dga. Daarna is de VAR echter vervallen en kunt u alleen nog zekerheid krijgen over de loonheffingen als u werkt met en volgens een door de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomst.

VAR
De VAR is jarenlang uw zekerheid geweest dat u geen loonheffingen of premies werknemersverzekeringen verschuldigd was. Beschikte uw opdrachtnemer/zzp’er over een VAR-wuo (winst uit onderneming) of VAR-dga (directeurgrootaandeelhouder) dan was het voor u als opdrachtgever niet noodzakelijk om te beoordelen of er mogelijk sprake was van een dienstbetrekking voor deze opdrachtnemer/zzp'er. De VAR gaf namelijk een vrijwaring voor het inhouden en afdragen van loonheffingen en premies werknemers-verzekeringen.

Tot 1 mei 2016 is deze vrijwaring nog geldig. Daarbij geldt de volgende overgangsregeling:

  • Als uw opdrachtnemer/zzp'er werkt onder dezelfde voorwaarden en omstandigheden en hij voert dezelfde werkzaamheden uit als vermeld in zijn VAR 2014 of 2015, blijft deze VAR 2014 of 2015 geldig tot 1 mei 2016; of
  • zijn de voorwaarden, omstandigheden of werkzaamheden gewijzigd of is er nog geen VAR, dan kan een nieuwe VAR 2016 aangevraagd worden. Deze blijft geldig tot

    1 mei 2016.

Tip Ook vóór 1 mei 2016 kunt u als opdrachtgever al een modelovereenkomst afsluiten met uw opdrachtnemer. De vrijwaring voor de loonheffingen die u kunt ontlenen aan een dergelijke modelovereenkomst geldt dan ook al vóór 1 mei 2016.

Modelovereenkomsten
Vanaf 1 mei 2016 kunt u als opdrachtgever alleen nog zekerheid krijgen over de loonheffingen en werknemersverzekeringen indien u gebruik maakt van de door de Belastingdienst beoordeelde overeenkomsten. Dit kan een algemene of meer specifieke modelovereenkomst zijn die u op de website van de Belastingdienst aantreft, maar u kunt ook een eigen individuele overeenkomst laten beoordelen door de Belastingdienst. Waar in deze advieswijzer gesproken wordt over een modelovereenkomst wordt daarmee bedoeld de modelovereenkomsten van de website van de Belastingdienst, maar ook de goedgekeurde individuele overeenkomsten.

Let op! Maakt u gebruik van een modelovereenkomst dan heeft u alleen vrijwaring als ook daadwerkelijk volgens die overeenkomst gewerkt wordt. Zorg daarom dat de modelovereenkomst waarmee u werkt in overeenstemming is met uw individuele omstandigheden en werkwijzen.

In de modelovereenkomsten op de website van de Belastingdienst zijn de artikelen die van belang zijn bij het oordeel of sprake is van een dienstbetrekking geel gemarkeerd. Als u deze artikelen aanpast, heeft u geen zekerheid meer over de loonheffingen. De overige artikelen kunt u aanvullen of aanpassen naar uw eigen situatie, zonder dat de zekerheid vervalt. Zorg er hierbij wel voor dat door aanvulling/aanpassing geen strijd ontstaat met de geel gearceerde artikelen. Anders vervalt de zekerheid alsnog.

Let op! U bent niet verplicht om een modelovereenkomst af te sluiten. Indien u geen gebruik maakt van een modelovereenkomst heeft u echter ook geen zekerheid over de loonheffingen.

Overgangsfase
Van 1 mei 2016 tot 1 mei 2017 geldt nog een overgangsfase. Gedurende deze periode krijgen opdrachtgevers en opdrachtnemers de tijd om hun werkwijze aan te passen. De Belastingdienst zal een terughoudend handhavingsbeleid hanteren hetgeen betekent dat de nadruk ligt op voorlichting en hulp bij implementatie. Dit is anders indien de Belastingdienst constateert dat feitelijk sprake is van een (fictieve) dienstbetrekking en opdrachtgever en opdrachtnemer geen enkele inspanning doen om de overeenkomst of werkwijze zo aan te passen dat geen sprake meer is van een (fictieve) dienstbetrekking. De Belastingdienst zal dan wel handhavend optreden met terugwerkende kracht vanaf 1 mei 2016.

Let op! Beschikt de opdrachtnemer/zzp’er in de periode tot 1 mei 2016 over een VAR-wuo of VAR-dga dan kan de Belastingdienst pas naheffen vanaf 1 mei 2016.

Vanaf 1 mei 2017 moet u uw zaken definitief op orde hebben. De Belastingdienst zal vanaf die datum handhavend optreden als dat niet zo is. Hierbij kan sprake zijn van terugwerkende kracht als de (fictieve) dienstbetrekking feitelijk al voor 1 mei 2017 bestond. Beschikt u over een VAR met vrijwarende werking tot 1 mei 2016 dan geldt die terugwerkende kracht maximaal tot 1 mei 2016.

Beoordelingskader modelovereenkomsten: dienstbetrekking of niet
De Belastingdienst beoordeelt de modelovereenkomsten uitsluitend op de gevolgen voor de loonheffingen en werknemersverzekeringen. Deze beoordeling betreft het antwoord op de vraag of sprake is van een dienstbetrekking.

Voor de aanwezigheid van een dienstbetrekking dient in ieder geval aan de volgende drie voorwaarden te zijn voldaan:

  • De opdrachtnemer is verplicht persoonlijk arbeid te verrichten;
  • de opdrachtgever is verplicht hiervoor een beloning te betalen; en
  • er is sprake van een gezagsverhouding tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer die vergelijkbaar is met werkgeversgezag.

De beoordeling of sprake is van een dienstbetrekking is niet eenvoudig te maken en is sterk afhankelijk van de feitelijke situatie. Als hulpmiddel kan gebruik worden gemaakt van het door de Belastingdienst gepubliceerde overzicht met bepalingen die wel of juist niet tot een dienstbetrekking kunnen leiden. Daarnaast heeft de Belastingdienst haar beoordelingskaders van de modelovereenkomsten gepubliceerd.

Tip Het overzicht en de beoordelingskaders kunnen een hulpmiddel zijn bij het bepalen of sprake is van een dienstbetrekking. Zekerheid heeft u alleen als u gebruik maakt van een modelovereenkomst en in de praktijk ook daadwerkelijk volgens die overeenkomst werkt. Twijfelt u of de gepubliceerde modelovereenkomsten passen binnen de werkwijze van uw onderneming, leg dan uw eigen modelovereenkomst ter beoordeling bij de Belastingdienst voor.

Fictieve dienstbetrekkingen
Een fictieve dienstbetrekking is een arbeidsrelatie die weliswaar geen echte dienstbetrekking vormt, maar waarvan de wet bepaalt dat deze voor de loonheffingen en werknemersverzekeringen toch als dienstbetrekking wordt aangemerkt. De fictieve dienstbetrekking vormt in veel situaties een adder(tje) onder het gras. Is namelijk geen sprake van een echte dienstbetrekking, kan onverwacht toch wel sprake zijn van een fictieve dienstbetrekking. Tot 1 mei 2016 was het niet nodig om zich over die fictieve dienstbetrekking te bekommeren omdat de VAR-wuo en de VAR-dga automatisch voor uitsluiting van de fictieve dienstbetrekking zorgde. Onder de modelovereenkomsten is dat vanaf 1 mei 2016 echter anders.

De fictieve dienstbetrekking moet expliciet in de modelovereenkomst worden uitgesloten. Onder de huidige wettelijke bepalingen is dat op dit moment nog niet mogelijk, maar de Staatssecretaris van Financiën heeft een aanpassing van de bepalingen aangekondigd.

Let op! Na aanpassing van de bepalingen kunnen niet alle fictieve dienstbetrekkingen zonder meer in een modelovereenkomst worden uitgesloten. Een aannemer van werk en zijn hulp staan bijvoorbeeld in beginsel tot u in fictieve dienstbetrekking. Dit kunt u straks niet uitsluiten door een algemene uitsluiting in een modelovereenkomst. Alleen als de aannemer zijn werk uitvoert in de persoonlijke of huishoudelijke sfeer of als hij kan worden aangemerkt als zelfstandig ondernemer zal er geen sprake zijn van een fictieve dienstbetrekking.

Er zijn verschillende fictieve dienstbetrekkingen, bijvoorbeeld voor aannemers en hun hulpen en tussenpersonen en hun hulpen et cetera. Daarnaast bestaat nog een soort restcategorie die zorgt dat al heel snel sprake zou kunnen zijn van een fictieve dienstbetrekking. Uw adviseur kan u meer vertellen over fictieve dienstbetrekkingen in uw specifieke situatie en de mogelijkheden en onmogelijkheden om deze uit te sluiten.

Zekerheid
Het vervallen van de VAR is reden voor u als opdrachtgever om in actie te komen. U bent niet verplicht om een modelovereenkomst af te sluiten, maar zonder deze modelovereenkomst heeft u niet de zekerheid die u onder de VAR wel had. Bovendien zal in veel situaties mogelijk sprake zijn van een fictieve dienstbetrekking die u alleen met een (model)overeenkomst kunt uitsluiten. Kiest u voor werken met een modelovereenkomst, zorg dan dat deze aansluit op uw feitelijke werksituatie. U heeft namelijk alleen zekerheid als daadwerkelijk gewerkt wordt volgens de overeenkomst. Leg desnoods uw eigen overeenkomst ter beoordeling voor bij de Belastingdienst.

Contact
Indien u vragen heeft naar aanleiding van deze advieswijzer, kunt u contact opnemen met Sietske Vermeulen of Eline Nouwen van Auren. Zij helpen u graag verder bij het beoordelen van uw specifieke situaties en het maken van de keuzes.

mr. Sietske Vermeulen
Belastingadviseur

Auren Amersfoort
+31 33 422 58 88 
sietskevermeulen@auren.nl

mr. Eline Nouwen
Belastingadviseur

Auren Amsterdam
+31 64 576 0867
+31 20 645 8281
elinenouwen@auren.nl

U kunt de Advieswijzer Modelovereenkomst ook downloaden: klik hier.